Daabaco Boggan | Print

14ka October: MAXAA LAGU XASUUSANDOONAA??

W/D: Mursal Max'ed Max'uud (Garaad)

stethy1@yahoo.com

 Ayaamuha ILAAHAY kalama duwana, midbase waxbaa lagu xasuustaa. 1da Luulyo  1960kii, waxaa lagu xasuustaa maalinkii Gobolada koofureed ay ka hoos baxayn Gummaystihii Talyaaniga, iyo israacii 2-da Gobol. Baal dahab ah ayey kaga qorantahay Taariikhda, ahmiyad balaaran ayeeyna u leedahay ummadda Soomaaliyeed, waloow reer Waqooyigu ay markii danbe u aqoonsadeen “ 1da luulyo Maalinkii madoobaa” eedo ay tirsanayeen awgeed.  21kii October 1969-kii, waxaa lagu xasuustaa in ay ahayd  Maalinkii Askartu ay Wadanka xoogga kula wareegeen. 21-sano oo ay talinayeen iyo 15kii sanee fowdada ee ka danbaysay, Soomaali badan ayaa aaminsan in talaabdaii Askartu ay tahay, tan wiiqday dowladnimadii Soomaaliya, iyagoo mas’uuliyadana dhibka ilaa iminka taagan dusha uga tuuraya nidaamkii Askarta. Halka Soomaali badan oo kalena ay u ahayd welina u aaminsanyihiin  “ Towraddii barakaysnayd”

    14kii October 2004, waxaa lagu xasuustaa in ay tahay maalinkii C/laahi Yuusuf Axmed loo caleemo saaray, loona dhaariyey Xilka Madaxweynaha Soomaaliya muddo 5- sano ah. Xafladii caleemo saarkiisa waxaa ka soo qayb galay Madaxda gobolka, kuwo Carbeed, wakiilada Beesha Caalamka iyo qaar kale oo la casuumay. Xubkinkasta oo hadalka qaata  sida baratakoolku yahayba, wuxuu ku bilaabayey magaca Madaxweynaha martida loo yahay, markaas kadibna mid mid ayuu u xusayey Madaxda kale ee goobta joogtay. Madaxweynihii TNG-da  Dr. C/qaasim, markii uu khudbadda qaatay wuxuu si geesinimo leh u xusay, una aqoonsaday Madaxweynaha la doortay, wuxa uuna beesha Caalamka horteeda kula wareejiyey xilkii uu hayey, isagoona Adduunka  kaga codsaday in la garab siiyo, oo aan dhabarka loo jeedin sidii TNG-diisii loo iloobay oo kale . Nasiib daro markii codbaahiyaha lagu soo dhaweeyey Madaxweyne C/laahi yuusuf Axmed, ma’aanu xusin magaca C/qaasim Salaad Xasan, si lamid ah sidii ay u qadarinayeen Madaxdii kale ee Madasha ka hadashay, iyagoo lahaa “ Madaxweynaha Xafiiska kasii degaya, Mudane. C/qasim. Madaxweyihii hore…mudane…IWM ”. Hase yeeshee Madaxweynaha la doortay wuu ka af-gobaadsaday in uu xuso walaalkiis qab iyo quuri waa darted!!. Waxaa la sheegaa in taasi ay noqotay dhaliishii ugu horaysay ee  loo jeedin karay Madaxweynaha.

    Sikastaba ha ahaatee qaybaha kale ee kudbadda madaxweynaha waxaa ku jiray meelo aad loogu bogi karay, sida in uu balan qaaday, Soomaaliya iskadaaye in Gobolka oo dhan uu nabad noqon doono. Bal si kooban aan u dul marno waxyaabiihii ugu waawaynaa ee uu ku dhaqaaqay Madaxweyne c/laahi yuusuf Mudadii sanadka ahayd ee uu xilka hayayey.

                             SANADKII  2004ta

     22kii October 2004, wuxuu safarkii  ugu horeeyey ku tegay Xarunta Ethiopia ee Addis Ababa. 23kii October, wuxuu Midowga Africa ka codsaday Ciidamo gaaray 20.000 oo Askari, 30kii October warsaysi uu siiyey Jariirad lagu magacaabo "Dar-Al-hayat" wuxuu ku sheegay in Argagixisasadu ay fara ba’an ku hayso Soomaaliya, sidaas darteedna ay Maraykanka kala kaa shanayaan sidii ay u baabi’in lahaayeeen.  Cidda Madaxweynuhu  uu argagixisada u yaqaan tlow waa tuma?                       

    3dii November 2004, wuxuu Wasiirka 1aad u magacaabay Cali Max’ed Geedi, 5tii November Madaxweyne Yuusuf wuxuu u dhaqaaqay Wadanka Uganda, isagoo Ciidamo ka codsaday Dowladda Uganda, kadibana uga sii gudbay Dalal ay ka mid ahaayeen Yemen,  Saudi Arabia, Egebty, iyo UAE. 16kii November waraysi uu siiyey Jariirada Asharqul Awsad wuxuu ku sheegay in uu wiiqi doono awoodda Hoggaamiyayaasha kooxaha. 19kii November Khudbad  uu ka jeediyey kulan ay  ku lahaayeen Golaha ammaanka Africa Magaalada Nairobi, wuxuu   codsday  Gacan military.

   1dii December RW-hii uu soo magacaaya ayaa soo dhisay Golihiisii cabinet-ka, hase yeeshee 11 December Barlamaanka ayaa cod aqlabiyad ah ku riday Xukuumddii uu soo dhisay Geedi, iyadoo Madaxweynaha iyo Wasiirkiisa 1aad ay ku sigteen in ay qaadacaan natiijada Baarlamaanka. 13kii December mar kale ayuu soo magacaabay  Mr Geedi. 25kii December M. Yuusuf wuxuu u dhoofay Wadanka Sudan, martiqaad uu ka helay dhigiisa Al-bashiir, isagoo ka qayb galay wadahal ay ku soo Biireen Meles Zenawi iyo Cali C. Saalix.

                           SANADKII 2005ta

     17kii January 2005,  wuxuu sheegay M. Yuusf in aanu cag dhigi doonin Muqdisho itna laga xasilinayo, hub ka dhigisna laga hirgelinayo. 22kii Jan. M. Yuusuf wuxuu faatixo ku aqriyey Qabuurahii Talyaaniga ee ku geeriyooday Dagaalkii 2-aad ee Adduunka!! 29kii Jan,  wuxuu u kicitimay Caasimadda Abuja ee Nigeria, halkaas uu kaga qayb galay shir Madaxda Africa ay lahaayeeen, isagoona ka codsaday Madaxda Africa isla codsigii sii hore ee gacansiitna Military .

    7dii February 2005, Madaxweyne Yuusuf wuxuu kulan Golaha Wasiiraada ay yeesheen ka sheegay in aanay sinaba macquul u ahayn in la’aado Muqdisho, sidaas darteedna ay tahay in la ansixiyo Baydhabo iyo Jawhar. 13kii Feb, wuxuu waraysi uu siiyey Jariirada caankaa ee lagu magacaabo “ Telegraph ” ku sheegay in aanu cidna ka baqaynin, isla markaasna uu Muqdisho ku tegi doono “8” maalin gudahood. 18kii Feb 2005, Qoraal ay  faafisay shabakada Hafza ayaa shaaca ka qaaday waraaqihii lagu saxiixday heshiis lagu  kiraystay magaalada xaafuun muddo 99 sanadood ah, iyadoo Madaxwyne C/laahi Yuusuf uu u saxiisay 17kii October 2004, 7maalmood kadib doorashadiisii. 24kii Feb. Wafdi uu hoggaaminayo C/laahi Yuusuf ayaa kadegay Magaalda Jowhar, habeenkii oo halkaas loogu sameeyey Ruwaayad ayey ugu baxday magaca ay ilaa imminka dad bdan u garanayaan ee “maquuste” habeenkaas Madaxweynuhu wuxuu ku hadlay hadaladiisii ugu qalaafsanaa intii uu xilka hayayey. Wafdiga Yuusuf Jowhar waxay uga sii gudbayn B/wayn, iyagoo u sii dhaqaajiyey deegaanada DGPL, Garoowe oo meel fagaare ah uu khudbad ka jeediyeyna wuxuu ugu baaqay Dadka reer Punt land in ay ka qayb qaataan hub ka dhigista.                                                          

    14 march 2005,  M. Yuusuf wuxuu booqasho ku tegay Dalka Masar, hase yeeshee Madaxda Masaaridu waxay u sheegeen in taageerada Carbeed uu heli doono marka uu tago Caasimadda. Isla bsihaan oo uu booqasho ku tegay Dalka Libya wuxuu Yuusuf sheegay in haddii Kutubka cagaaran ee uu qoray Col, Qadaafi soomaalidu ku dhaqmi lahayd in dhibku yaraan lahaa!!.             

    10kii April 2005,  Yuusuf oo qadasho sharaf u sameeyey labada Gole ee Dowladda wuxuu sheegay in uu yahay ninka ugu dhibka badan Soomaaliya, isagoo dhanka kalena tilmaamay in ninka dagaalka yaqaan uu Nabaddana keeni karo. “ inta aan halkan ku qayilayno waxba nooma surta galayso ayuu yiri” isagoo isla habeenkaasna u kicitimay Caasimaddda Ethiopia ee Addis Ababa. 13kii April waraysi uu siiyey M. Yuusuf Wargeyska khleej times ayuu ku sheegay in loo yaqaano Colonel magudbe, wuxuuna sheegay in uu casili doono Xukuumadda Geedi haddii aanay la imaanin wax qabad dhab ah.

    6dii May 2005, wuxuu u kicitimay Jabuti, isagoo ka soo qayb galay caleemo saarka Madaxweyne geelle. 18kii May  Caafimaadka Madaxweynaha ayaa aad looga dayriyey,  Dhakhaatiirta Cisbitaalka Cromwell ee ku yaala koonfur galbeed London ayaana baaritaan Xagga beerka ah ku sameeysay. 31kii May dagaalkii baydho ka qarxay ayaa lagu eedeeyey in Madaxweyne Yuusuf lug wayn ku lahaa.

    12kii June 2005, M. yuusuf wuxuu kala diray Barlamaanka, kadib makii uu soo xirmay kalfadhigiisii 1aad, waxaa xusid mudan in ilaa imminka ay u kala maqanyihiin sidii uu u kala diray. 23kii June waraysi uu siiyey Jriiradda lagu magacaabo 26 September ee ka soo baxda Dalka Yemen wuxuu ku sheegay in uu awod u isticmaali doono xasilinta Caasimadda. 25kii June waxaa shaqayn waayey isku day Dowladda Yemen ay ku dhexd hexaadinaysay Guddoomiyaha Baarlamaanka iyo M. Yuusuf, kadib markii C/laahi Yuusuf u ku dhegay Keenista Ciidamada safka hore oo ah waxa markii horeba khilaafka dhaliyey.

     8dii July 2005, booqasho ayuu C/laahi Yuusu ku tegay Magaalada Gaalkacyo, isagoo ka soo ambabaxay xarunta DGPL ee Garowe, intii safarka lagu guda jiray waxaa khalqal galay ammaanka Madaxweynaha, kadib markii meleeshiyooyin jidka u galay ay rasaaseeyeen. 26kii July M. Yuusuf wuxuu ka degay Jowhar, halkaas oo uu xarun ka dhigtay, waxaa xusid mudan in wixii xiligaas ka horeeyey uu Madaxweynuhu dibad jooge ahaa.

    11kii August 2005, xubnaha labda gole ee Muqdisho ku sugan ayaa ku eedeeye M. Yuusuf in uu khiyaamo qaran galay, kadib markii qaab ay jabhadeen oo kale  ku sheegeen uu ku tegay deegaanka Mustaxiil. 21kii Aug. Waraysi uu siiyey  Wakaalada Wararka ee Reuters ayuu ku sheegay in aanu xoog wax ku xalin doonin. 23kii Aug. wuxuu u safray Wadanka Saudi Arabia, isagoo kulan ay wada yeesheena Boqorka Sucuudigu u sheegay in ay taageerada ay u baahan yihiin ay diyaar u la yihiin, balse loo baahan yahay in ay marka hore dhexdooda ka soo heshiiyaan, islamarkaasna ay tagaan Caasimadda Soomaaliya.

    9kii September 2005, waraysigiisii ugu macqulsanaa ee uu  siiyey idaacadda BBCda, wuxuu ku sheegay in aanu DGPL gardaro kula safanaynin, heshiiska kheyraadka Dalkuna yahay howl u taala Dowladda dhexe.  17kii September Codisigiisii ugu danbeeyey ee Caalamiya, kudbadiisii kulankii loo dhammaa ee Q/M wuxu ku codsaday isla wixii uu ku codsaday kiisii ugu hooreeyey ee uu u jeediyey Midowga Africa 23kii October 2005. 21kii September khudbadiisii ugu jilacsanayd oo uu ku beegay Maalinta nabadda Adduunka wuxuu ku sheegay in cidkasta albaabka loo garaaci doono nabaddana laga baryi doono.

    1da October 2005, wuxuu soo saaray warqad uu xilka kaga qaadayo Guddoomiyha Bankiga dhexe Dr. Culusow, warar soo baxayey ayaa sheegaya in xilka qaadistaasi ay la xiriirto lacago uu doonayo M. Yuusuf in uu soo daabacdo. 5ta October warbixin ay soo daabacday Q/M gudigeeda la socodka cunaqabataynta Hubka ee soomaaliya ayaa Madaxweynaha ku eedaysay in uu keensaday Hub farabadan oo sharci darro ah.

    Dowladda uu garwadeenka ka yahay M. Yuusuf, sanadkii tegay wax hourukac ah sooma kordhin, kaba sii darane waxay uga sii dartay xaaladii, iyadoo khilaafaadkiina uu cirka isku sii shareeray. Tusaale markii Madaxweynaha la dooranayey ma'aanay jirin kooxo dagaal muuqda uu ka dhexeeyo,  marka laga reebo isbahaysiga dooxada Jubba iyo Gen. Morgann.. hadda dhammaan waa la’iska soo wada horjeedaa, intii shalay wada socotay Jowhar iyo Muqdisho ayey iskugu mindiyo tumanayaa. 189ka cod ee uu helay M. Yuusuf waa aqlabiyad aad u balaaran, laakiin wuu ku gulaysan waayey in uu is ku hayo kalsoonida xubnihii doortay “Tuke nasiib uu caano ku arko wuu leeyahay, calaf uu ku cabaso malahan”.

     Dr. Cali khaliif Galayr ayaa mar wax laga waydiiyey hanaanka uu Madaxweynuhu ku howl gelayo wuxuu yiri “ waqti yar siiya, isaga ayaa is duminayee” ma moodaa in ay soo if baxayso saadaashii Dr. Garlayr? 14ka October 2004, laysma waydiinayo in ay ahmiya u lahayd Ummadda Soomaaliyeed, islamarkaasna ay iskugu hambal yeynayeen Dowladnimada iyo Madaxweynaha cusub ee la caleemo saarayey, dad aan kheyraysan haba jiraane. Farxadaas horese waxay la mid tahay Munaasabado badan oo sidaas oo kale loogu dabaal degay, balse markii danbe xaalkoodu noqday “lamood noqonse wayday” 189kii Xildhibaan ee codka siiyey Madaxweyne Yuusuf, shaki kuma jiro in intooda badan ay ka qoomamaynayaan codkii ay siiyeen  Yuusuf, maxayse taasi u tari kartaa Naftooda iyo Soomaaliba way dayaceene, imminkana waaba goor ay xeero iyo fandhaal kala dheceen. Aan u daayo akhristayaasha in ay dhammaystiraan wixii aan qabyeeyey.

W/D:Mursal Max’ed Max’uud ( Garaad) E-mail

stethy1@yahoo.com

Faafin: SomaliTalk.com | Oct 14, 2005

BAARID | SEARCH