Qore. Maxamed Axmed,
Toronto, Canada.  
alhudaa1@yahoo.ca 

Assalaamu calaykum,

Adduunka markii Eebbe taagay, kaddibna uu kubeeray addoomihiisa dadka ah, waxaa la arkay in qof walba uu leeyahay dabeecad isaga ugaar ah oo si dhab ah loogaga sooci karo dadyoowga kale ee ay af & diinba isla sheegtaan.

Haddaba annagoo taas kaduulayna waxaan jecelnahay inaan faaqidno calaamadahaas iyaga ah ee qofka MACQUULKA ahi leeyahay, taasoo ah dabeecad aan dadku diidi karin, xayawaankuna aysan ka didi karin waxaana kamid ah dabeecadahaas:

~ SAMIR & CAFIS:

Waxaa lagu yaqaan qofkaasi inuu leeyahay dadnimo u jeedinaysa inuu cafiyo axadka walaakiis ah ee u gefay ama ku gardarrooday, isagoo indhaha kalaabanaya samirna qaadanaya, isla markaasna aan tuurayn qadarinayana wixii wanaag ahaa ee dhexmaray ee hore isaga iyo walaliihiis.

Waxaa lagu yaqaan qofkaan isaga ah in uuyahay mid had iyo jeer garawsada gefkiisa iyo dhac-dhaciisa, isla markaasna soo laabta, isagoo dambi dhaaf weeydiisanaya qofkii uu dulmiyey, bixinayana wixii xaal ah ee uu raalli kunoqdo dulmanuhu, isla markaasna ballan qaadaya in aan gefkaasoo kale dib udhici doonin.

~ OGAANSHO WAXA UU YAHAY:

Wuxuu dhab u ogyahay qofka macquulka ahi, inuu bin'aadam yahay, isla markaasna laga abuuray xab iyo dhiig, taasoo kubixinaysa inuusan is cajabin ama isla weeynaan, isagoo mar walba naftiisa xuntaa usheegaya inuusan kaweeynayn addoomaha Ilaahay ama uusan kafiicnayn ee uu yeelan karo dabeecado laga fiican yahay, had iyo jeerna wuxuu usheegaa naftiisa inay toosnaato oo xaqa raacdo.

~ TURID & NAXARIIS BADNAAN:

Had iyo jeer wuxuu ka murgaa(ka naxaa) dhibaatada haysa walaalihiis ama saaxiibadiis, isagoo hayd iyo jeer waaninaya una dooraya talada teeda fiican, isla markaasna usheegaya inuu diyaar uyahay inuu laqaybsado wixii tabar ah ee uu iyaga dheer yahay.

~ QARIN & ASTURID:

Waxaa lagu yaqaan inuu yahay mid daboola ama qariya ceebta walaalihiisa Muslimka ah iyo dariskiisaba, wuxuuna ku wataa qof walba waxa uu kufiican yahay, isagoo indhaha kalaabanaya wixii khalad ah, wuxuuna aad ugu dhaqmaa Maahmaahda caanka ah ee oranayasa: "Haddii aad qof walba uga tagtid cilladda uu leeyahay waxaa kugu dhacaysa dad la'aan".

~ AABBE BAARRI AH:

Waxaa astaantiisu tahay in haddii uu reer leeyahay uu daryeelo diintooda, aqoontooda & caafimaadkooda. Wuxuu ula dhaqmaa xaaskiisu inay tahay Boqoraddii guriga, ee ulama dhaqmo inay tahay addoon lasoo qafaashay oo cadow soo helay, wuu latashadaa xaaskiisa had iyo jeer isagoo weeydiinaya waxa reerkoodu ku barwaaqoobi karo, isagoo had iyo jeer usheegaya in gurigiisu uusan hagaagi karin iyada la'aanteed, mar walbana uusan kamaarmi karin iyada waanadeeda iyo sixitaankeeda.

Hooyada reerkuna waa tan si buuxda usiisa ninkeeda furaha reerka laga wado, u qarisa sirtiisa, isla markaasna udaryeesha gurigiisa iyo carruurtiisa, siisana kalsooni buuxda ninkeeda.

Qofka macquulka ahi wuxuu tabantaabiyaa carruurtiisa, baraa anshaxa wanaagsan una noqdaa tusaale fiican oo ay ku daydaan.

~ XISHOOD & ASTURNAAN:

Waxaa had iyo jeer lagu gartaa inuu yahay qof ka fogaada meelaha iyo mawaaqifta lagu yaqaan inay xun yihiin, wuxuu markuu hadlayo doortaa kalmadaha wanaagsan, dadka macaayo mana ceebeeyo, maxanto mana aha qof diro diro badan, sidoo kale ma xirto dharka xun, mana cuno cuntooyinka aan wanaagsanayn.

~ SAFIIRKA KHAYRKA:

Dabeecadihiisa waxaa kamid ah inuu yahay qof aan XAASID ahayn oo lajecel khayr iyo barwaaqo walaalihiisa kale, isagoo og in Ilaahay haddii uu khayr siiyo muslimiinta kale in uusan isagana kadhigayn faqri, wuxuu lajeclaadaa walaalihiis inay helaan waxa khayr ah ee Alle siiyey isaga ama wax kabadan oo ay kamid yihiin: caafimaadka, cimriga, carruurta, cilmiga iyo cibaadadaba. Qofkaan waxaa lagu magacaabaa SAFIIRKA KHAYRKA.

WQ. Maxamed Axmed,
Toronto, Canada. 
alhudaa1@yahoo.ca 

Faafin: SomaliTalk.com | March 30, 2003

Isxisaabi inta aan lagu xisaabin..... GUJI

Powered by www.SomaliTalk.com
All About Somalia and More...