SOMALITALK.COM XAYAYSII
w w w . S o m a l i T a l k . c o m
SOMALITALK- MAQAAL

CIID MUBAARAK: “MIYAAN HAABAN KARAA! MIYAAN HAWEYSAN KARAA”!!! 

Marka ay Muslimiintu Ciida isugu hambal yeeynayaan ayay yiraahdaan: “Ciid Mubaarak” Jawaabtuse waa maxay? Jawaabuhu fara badanaa! Qaar baa ku leh Macal Ciideyn! Kuwa kalaa leh Alla yabaarik fiik! Koox kalaa leh Kulu Caam Wa antum Bi Kheer! Soomaaliduna sideedii bay u soo celisaa oo waxay tidhaahdaa Ciid Mubaarak!. Laakiin waxaa iga nixisa jawaabta uu wiilka yar ee gurigeena ka danbeeyey bixin jirey! Malaha wuxuu uurka ka lahaa aniga ima quseyso Ciidan aad sheegeysid Wanaageedu, Aniga iima taal in sanadka danbe kheyr lagu gaaro iyo in kale! 

Ma seexdo marka ciidu timaado, waan welwelaa meesha dadku ka farxo, xusuusashada ina Cabdow baa I dhibta, aragiisa iyo milicsigiisaa I hor yimaada, wejigiisa aan dhaashaneyn baan arkaa, surwaalkiisii dabada ka jeexnaa baan suureystaa, siduu ii salaami jirey farax la’aanteeda ayaan arkaa, orodkiisa iyo kalahaadiisa siduu ugu hungoobay baa I dishay, Istaagiisii wadada sidii ay Oktoobar tahay ayaan la yaabay, ciideyda iyo ciidiisu siday u kala duwanaayeen baan ka dhoohanaa, gacan haadiskiisa iyo nabdaadintiisa ayaanan jaleeci jirin, firinbi uu buufiyo iyo baaskiil uu raaco uma muuqdaan, Reero uu Ciid Mubaarak ka soo qaato garan mayo, haddii uu noo iman lahaana laabtiisaan siineyn, hoosba umaanan eegin waxa Mamadow gubayey! 

Waxaa xaqiiqa ah in guri walba oo Soomaaliyeed ay buux dhaafiyeen dhar, maacuun, cunto iyo alaabooyin aan loo baahneyn. Waxaa xaqiiqa ah in guri walba oo Soomaaliyeed laga helayo dhar ka yaraaday carruurta, dhar ka waaweyn carruurta, dhar moodadiisii iyo faashinkiisii laga baxay, dhar is dulsaarmay oo sanooyin meel isaga jira oo jiir iyo baranbaro googooyeen. Waxaa xaqiiqa ah in guri walba oo Soomaaliyeed laga helayo dhar la feereeyey oo ka buuxa sanduuqyadii birta ahaa ee labada dhegood lahaa oo weliba la dhex dhigay suntii dharka si sanooyin uu dharku u yaalo. Waxaa xaqiiqa ah sida aysan cidiba uga fikireyn in ay jiraan cid kale oo dharkan u baahan oo haddii la siin lahaa ay ula mid noqon lahayd iyadoo dahab la siiyey oo kale. 

:::MAQAALKII EELAY:::
Waano ku socota Soomaalida geysata ilmahooda Xanaanada. Guji...
Joogso! Darandoori! Dib u Jeeso! Horey u soco!
Jileecow ku Jir, Jareerow ka Bax

Akhristaha qaaliga ahow cidna ku eedeyn maayo oo aniguba waxaan ka mid ahay eedeysanayaasha. Walle nimaan dhul marin dhaaya ma leh! Mar haddii aad ku dhex jirtid bulshadaadii, haddii aad joogtid wadankaagii, haddii aad tahay ciyaal maamo, marna fahmi maysid wax ka baxsan dhaqankaaga, habka bulshadaadu isu maamusho, habka ay u cibaadeystaan iyo habka ay isu guursadaan. Waxaa kula wacan wax laga yaabo in ay Diinta Soomaalidu aaminsan tahay khalad ku ah, waxaa kula wacan wax laga yaabo in dhaqamada dadyowga dunida jooga ay ka yaqyaqsiyoodaan, waxaa kula hagaagsan wax ummadaha kale la guracan. Waxaan xasuustay wax badan oon la yaabay sida ay u jireen iyo sida aan uga dhoohanaa. Bal akhri qoraalkii hore ee cinwaankiisu ahaa “ Kunacay Soomaaliya waxaad tahay cunsuri aan Diin lahayn” http://www.midgaan.com/cunsuri.htm 

Akhristoow weligaa ma ciiday oo dhar qurux badan ma xiratay iyadoo reerka deriskaa ahi carruurtoodu ay dhar jeexjeexan wataan, weligaa ma dheregtay oo babaay ma ka danbeysiisey intii soo hadhayna qashinka ma raacisay iyadoo reerka jaarkaaga ahi gaajo daacayaan, weligaa ma ku jeesjeestay oo maku caayday rafaadka iyo qaanjeerta ka muuqata carruurta kula jaarka ah adigoo u socda shaneemo oo sii xaragoonaya.

Akhristow bal ila eeg marka aad bulsho aan isu naxariisan oo xataa aan garaneyn waxa ay naxariistu tahay aad ka soo dhex baxdo sida aan u qoomameyneyso inaad mar uun aad dib ugu noqoto si aad waxuun uga bedesho. Markii ay Soomaalidu meel walba sida bacaadka buux dhaafisay ayaa waxaa usoo gurmaday dadyow ka naxay oo jecel inay si bini’aadnimo ah wax ugu qabtaan. Haddii aan tusaale ka soo qaato Wadamada Galbeedka waxaa usoo gurmaday Kaniisadaha oo siiyey dhar, hoy, cunto iyo lacagba. Meelihii ugu horeeyey ee lagu cibaadeysan jirey waxay wada ahaayeen Kaniisado ilaa ay Soomaalidu soo badatay  oo markaa Mowlacyo la kireystay. Ilaa iyo maanta aanu joogno ayaa weli waxay Kaniisaduhu bixiyaan oo loo doontaa cunto, dhar, casharo Ingriis ah iyo isboonsarada laysu diro.  

Akhristow bal xusuuso sidii waa hore Masaajidku ahaan jirey iyo sida uu maanta yahay. Ma garaneysaa farqiga u dhexeeya? Masaajidku wuxuu u shaqayn  jirey sida Maanta ay Kaniisadaha Reer Galbeedku u shaqeeyaan. Cusbitaalada, Jaamacadaha ugu waaweyn maanta waxaa wada leh Kaniisado. Haddaba Masaajidku wuxuu ahaan jirey Jaamacad, wuxuu ahaa isteeshin, wuxuu ahaa maxkamad, wuxuu ahaa dugsi, wuxuu ahaa dowlad hoose, wuxuu ahaa dowlad sare, wuxuu ahaa dowlad dhexe, wuxuu ahaa bangi, wuxuu ahaa xarun lagu taba barto, wuxuu ahaa xarunta caydha laga qaato, wuxuu ahaa maskiin quudiye, wuxuu ahaa Boosto, wuxuu ahaa meel lagu shiro, wuxuu ahaa meel nabad gelyo, wuxuu ahaa meel loo siman yahay. Maxaa bedelay Masaajidkii? Bal eega Masaajidada maanta maxay qaban karaan? Laakiin maxaan ula yaabi dadkii Masaajidka rumeysnaa baa sheegaya in Masaajidka loo dhisay cibaado keliya! Wax kale yuusan Masaajidku faraha la soo geli! Ama iyagii baaba Masaajidkii isku heysta oo magacyo ula kala baxay. Bal ila akhri Qoraalkii hore ee cinwaankiisu ahaa “ Masjidoow Xaal Qaado” http://midgaan.com/masjid.htm

Soomaaliyey fadlan hoos wax u eega. U naxariista ubadka. Haddii gurigaagu ka buuxo dhar, cunto iyo lacag, la qaybso ilmaha yar ee ku nool gurigaaga dabadiisa, dhiniciisa iyo ka gurigaaga ka soo horjeeda. Ogow ilmahaaga aad ku tacbeysid iyo ka deriskaaga ah kii wax ku tari doona Eebaa oge! Ka farxi Ciidan ilmaha Agoonka, ka Reerkiisu qawaafka yihiin iyo ilmaha yar ee ka xishoonaya inuu dibada u soo baxo waayo surwaal ama goono dabada ka jeexan ayuu wataa. Ogow midna inaad carruurta aad dhashay u sheegtid inaad dharkooda qaar siineysid walaalkood Agoonka ah ama deriska ah si aysan hadhow ugu dhex fadeexeyn carruurta kale dhexdooda: “Ma arkeysaa surwaankeyga iyo shaatigeyga uu wataa no! Waryaa ii siib hadda dhargeyga iwm”.  

Akhristow xaguu naga maray xadiiskii Suubanaha(csw): “ Qofkii Agoon u gargaara aniga iyo isaga Janada sida labada farood ay isugu dhow yihiin oo kale ayaanu ku noqonaynaa”. Walaalayaal siiba kuwa Soomaaliya jooga bal hoos wax u eega, inkastoo aydan fahmeyn waxaan ka hadlayo maadaama aysan noo ahayn caado, dhaqan iyo nolol midna. Walaalayaal waan ogahay in aad la yaabaysaan waxaan ka hadlayo waayo weligiin meydaan arag cid bilaash wax u caawisa, bilaash iskaa wax u qabso ah, bilaash qashinka jidadka uga gurta, bilaash carruur u korisa. Dhaqankaasi waa naga maqan yahay ee walaalayaal bal aanu dib isugu noqono oo xataa iska yeel-yeelno inaanu wax wanaagsan sameyno!. Maxaan idinka idiin hiifi Qurba Joogtii tuugsan jirtay Hay’adaha kala duwan ee dharka iyo cuntada lagu sadaqaysanayey ayaa maanta ay guryahoodu dharku meel walba tuuran yahay. Xataa waanu garan weyney bal meelaha la geeyo iska geeya si dadyow kale loo sii siiyo. Xataa baabuurtii lagu qaadi lahaa baa laguusoo dirayaa haddii aad doonaysid inaad alaab, maacuun, dhar, cunto iwm aad dooneysid inaad iska tuurtid!  

Ogow Carruurtu waa mustaqbalkeena ee aynu hagaajino niyadooda iyo mooralkooda. Ogow in aynaan caayin, dulleyn, takoorin, wax xuna aynaan barin. Haddii kale iyagoo Mooryaanta ka daran oo aan arxan lahayn bay kuwii aad u roonayd ee aad naashnaashtay daaqada kala baxayaan! Waxay noqon doonaan cadowgeena koowaad ee aanu tusno naxariis! Ha noqon sidii Geel jirihii la weydiiyey inuu weligiis Naagtiisa iyo ilmihiisa dhunkaday iyo in kale. Jaahilkan baa isagoo yaaban yidhi: “ Oo maxaan ka dhun kadaa ma Kitaab Quraan ah baa”! 

Raac Suubanaha warkiisa:

“U naxariiso dhul joogta, Samaawaadka ha lagaaga naxariistee” 

C/Rahman Eelay
eediran@yahoo.com

Faafin: SomaliTalk.com |  Nov 2, 2005


Baaq: Dhibta Haysata Beesha Gabooyuhu Waa Maxay? Maxaase Inagu Waajib ah?
Iyada oo aynaan xaashiyo yar kusoo koobi karin dhibaatada culus ee beeshaas haysata hadana bal aynu.. Guji... May 23

MPLS: Habeenka Soomaalida iyo Sharciga | Goorma: June 4

 Waraysi: Garaadka Beesha Gabooyaha
Nin u Dhashay Beesha Gabooyaha ayaa Hargeysa Lagu Diley, Dadkii Arintaas Ka Mudaharaadayna Xabsi ayaa la dhigay, waxaana arintaas ka waraysanay Garaad Axmed Diiriye Geylan... Guji...

LINK: www.somalitalk.com/quursi


Kulaabo bogga  www.SomaliTalk.com 

© www.SomaliTalk.com

SEARCH

 



HTML CD