Daabaco Boggan | Print Xuquuqda Qoraalka Copyright Akhri.. Qaabka Loo Qoro warka, Faallada iyo Ra'yiga Guji

Maamulka Waqtiga "Time Management ".

Qore:-Cabdiraxmaan SHeekh Cismaan Cali.:

Email: calawi505@hotmail.com

Hordhac:

Bismilaahi raxmaan raxiim.

Mahad oo dhami ilaahay ayeey u sugnaatay, intaa ka dib waxaan halkan kaga hadli doonaa haduu alle idmo maqaal ku saabsan sida loo maamulo waqtiga, oo sida aynu wada ogsoonahay aad u muhiim ah.

Hadaba  maqaalkan waxa uu ina tusayaa habka aynu u maamuli lahayn waqtiga oo ah shay aad u qaaliya.

Waa nidaam dhamaystiran oo qofku haduu qaato uu ku xaqiijin karo ahdaafta uu rabo inuu gaadho haduu alle idmo .

Maxaa loola jeedaa maamulka waqtiga?

"Waa hab loo dajinaayo nidaam wakhtiyeed si loo qabto hawl  ama muhimad"

Ahmiyada uu ku leeyahay wakhtigu islaamka

Ilaahay waxa uu kusheegay suuradai israa aayada 23

Nabiga( scws) waxaa uu ku sheegay xadiith in maalinta yawmal qiyaame aanu qofna ka hor dhaqaaqayn illaahay ilaa la waydiiyo afar su' aalood oo kala ah :

• Suaasha 1aad –wakhtigiisa waxa uu ku soo dhamaystay
• Suaasha 2aad- dhalinyaranimadiisii iyo waxa uu ku soo qabtay
• Suaasha 3aad-maalkiisa xaga uu ka kasbaday iyo waxa uu ku bixiyay
• Suaasha 4aad-iyo cilmigiisii waxa uu ku falay          

Hadalada sugan ee la soo wariyay waxaa ka mid ah .

Afar shay midna ma soo noqdo

1. kalmad aad ku hadashay
2. leeb aad gantay
3. waqti dhamaaday
4. iyo fursad aad dayacday

Sidaynu wada ogsoonahay waxaynu wadaagnaa dhamaanteen oo aan cidna u gaar ahayn (24) saacadood maalin walba.

Laakii waxaa lagu kala duwanyahay sida looga faaidaysto saacadahan.

Hadaba markaynu intaa ogaanay maxaa inagu waajiba

1. in ilaahay hortiisa lagaa xisaabin doono .

Arinkan oo ah arin hadii si dhab ah aad isku dareensiiso in illaahay aad hor istaagayso oo lagu xisaabin doona shay yar iyo mid waynba ilbidhiqsi ilaa qarni  sano . waa inaad ka fiirsataa markaa waxaad qabanaysid waqtigaaga oo aad kaligaa masuul ka tahay . Hadaba intaynaan bilaabin barashada sida loo maamulo wakhtiga waxaynu fahmi karnaa in aanay arinta maamulku cuslayn, (balse) ay tahay arinta culusi sida loo laasim lahaa ama loo fulin lahaa arinkaasina waxa uu ubaahanyahay sabir iyo inaad naftaada nidaamiso .

Habka uugu wanaagsan ee aad ku nidaamin karto waqtiga.

Habka uugu wanaagsani waa inaad samaysato jadwal ama kaalander maalmeed . Si aad u garato wakhtiga kuu soo hadhaaya markaad qabatid ashyaada muhiimka .

Maalintii waa 24 saacadood oo kaliya sida darted ha isku qaadin inaad qabato hawl ama shaqo aanad waqti u hayn .

Tusaale kaalander :

Habkan ayaa waxa uu kuu suurto galinayaa in aad haysato fikrad cad waxaad qabanaysid saacadaha maalintii.

Hadaba 24 kan saacadood waa wax aynu wadaagno dhamaan laakiin waxaa lagu kal duwanyahay sida looga midho dhaliyo . waxaa jira dad ka faaidaysanaaya wakhtigooda si wanaagsan .

• ma rabtaa hadaba inaa ka mid noqoto kuwaas ???
• jawaabtaad haday tahay haa hadaba soo dhawoow.
• Haday jawaabtaadu tahay maya dhamaystir akhriska maqaalkan .

Waxaa laga yaabaa inuu jiro shay kugu qasba inaad nidaamiso wakhtigaaga laakiin waxaa waajiba in aanay ka maqnayn maskaxdaada in nidaaminta wakhtigu ay tahay shay asaasi ah qofka raba inuu horumariyo dhamaan dhinacyada noloshiisa aan ahayn kaliya waxdhigasho ama shaqo. Arrinku ma aha nadaamin kaliya wakhtiga waa nadaaminta nolosha oo dhan . Waxaa jira hadaba waxyaabo wakhtiga kaa dayaca .

Waxyaaba wakhtiga dayaca

Waxay ka kooban yihiin arrimaha wakhtiga kaa luminayaa arimo dibadda kaga yimaada iyo arrimo adiga kuu gaar ah .

Haddaba hadaynu qaadano arrimaha kaaga imanayaa dibadda .

Waxay koobsanayaan tusaalayaal dhaadheer oo aynu ku tilmaamnay jadwalka inoo soo hor maray .

Waxa aynu xaga hore ku sheegnay waxa ka mid ahaa daawasha fiidiyawga, adeegisaga taleefanada iyo talaagadaha .

Waa diraasad ay uugu codeeyeen arday ka mid ah ardayda dhigata jaamacadaha maraykanka .

Hadaynu eegno dhinaca soomaalida waxaynu odhan karnaa waxyaabaha uugu badan ee aqti ay ku dayacaan waxa weeye tusaale ahaan wada sheekaysiga iyo is waraysiga dheer sida majalis beeleedyada makhaayadaha oo dhibaatooyin wayn ku haya soomaalida .

Waxaynu halkan ku sheegi doonaa qaar ka mid ah waxyaabaha dayaca wakhtiga ee dibada kaaga soo dariya

1.  Fiidiyawga

Halka kagama hadlayno dhibaatooyinka uu leeyahay telefetionku ee uu qof walba ogsoonyahay.

Laakiin waxaynu awoodnaa in aynu xadayno waqtiga aynu daawanayno oo ay sugeen culimada arimahan baadhaa waxay ku soo koobeen:

A .  cayin barnaamijka aad daawanaysid ka dib markaad kumiisaanto caqligaaga ee aad ogaato faaidooyinka uu leeyahay .

• Ma in aad ku raaxaysati ama ku baashaaltid miyaa ?
• Mise inaad ka kordhisato aqoon ? ama sababo kale ?

Habkan markaa waxaad ku awoodaysaa In aad xaddido waxaad daawanaysid kaliya . Ma aha barnaamijka ka horeeyay ama ka ka danbeeya . Waa inaad markaad daawatid barnaamijkaad xaddidatay in aad  damiso fiidiyawga .

B . haday naftaadu kuugu sheekayso in aad aragto xayaysiiska soo socda ama badhkiisba ama barnaamijka soo socda, Waa inaad ka kacdaa kursigaaga siddii qof daalay oo kale markaas ayaad awoodaa inaad iska dayso

C . waa inaad adeegsato habka abaalgudka iyo ciqaabida markaad daawatid fiidiyawga . Markaad shaqadaada si fiican u gudato oo kale waa inaad uugu abaaal gudaa naftaad in ay daawato barnaami ayjeceshay (faa'iido leh). Kuna ciqaabtaa marka aad shaqooyinkaaga sifiican u gudan waydo in aad ku ciqaabto naftaad in aanay daawan wax jeceshay inay dawato .

Bilaw iyo dhamaad ba waxaan idin xasuusinayaa hadalka alle uu yidhi :

Suurat al israa aayad 36 aayad micne heedu yahay : (ha istaagin -'ha raacraacin'- wax aanad cilmi u lahayn maqalka araga iyo caqliguba dhamaantood waa la is waydiinayaa ).

2. Adeegsiga taleefanada

waxaad ogaataa in caalimkii ikhtiraacay taleefanka “graham bell” uu u ikhtiraacay qalabkan in uu wakhtiga kuu soo gaabiyo . se uumu ikhtiraacin in uu kaa dayaco wakhtiga .

3. Booqashooyinka

Dadka kusoo booqanayaa qaar ballan ayeey kugu soo booqanayaan, qaarna iyaga oo aan ballan hore loo ballamin . Haddaba waxaad u nidaamin kartaa booqashada habkan :

A.waxaad cayintaa maallin aad dadka qaabisho iyo maallin aad adigu dadka booqato siiba qarabaada oo Qaraabada oo la xidhiidhiyaa illaahay waxa uu ubalan qaaday abaal marin wayn adduun iyo aakhiraba . Waxaa kugu filan usbuuc kasta 2 saacadood hadday uugu badatana 4saacadood.

B. Dadka iyagu aan kugu soo booqan ballan hore haddii aad kaligaa ku kalifantay in aad qaabisho haa mise may. Haday maya tay dhib kuguma leh haday haa tahay waxaa jira dariiqooyin farabadan oo aad ku xalin karaysida sida:

• -adiga oo ka cudur daarta markaad inyar la fadhido iyo inaad laballanto markale
• -adiga oo ku qaabilaaya waji faraxsan oo u dhoola cadaynaaya

C. Hadii aad tusaale ahaan maktabad ku jirto oo aad  wax akhriyaysid ama aad maqaal diyaarinaysid wax ay khubaradu kugula talinayaan :

Hadii qof kuu yimaado istaag  adiga oo hadalkana soo gaabinaaya si uu u dareemo in aad mashquul tahay dhibaatana ma laha hadaad sii dhawaysid meel ka yara baxasan maktabada oo aad ku soo noqon kartid sidaas ayaad waqtigaaga ku helaysaa .

Arrinka uugu danbeeya ee dhibaatooyinka dibadda kaaga yimaada ee waqtiga dayaca waa :

4. Dhibaatooyinka

Hadii aad qof tusaale ahaan is qabsataan hawada siin awoodaada oo dhan ee soo koob si fudud loo xaliyo haday dheeraatana iska laab iska dhaaf oo u jeedso hadafkaaga .

5. Sugitaanka

Ka digtoonow inaad fududaysato waqtiga aad wax sugaysid waxaad helaysaa farxad dhaamaan intaad sugaysida waqtiyadaa aanad xisaabansida :

• sugitaanka qadada /cashada/ ama saaxib aad sugaysid
• ama bas oo kale intaad sugaysid .

waqtiyadani ma aha qaar kuu xisaabsan laakiin waxaad uuga faiidaysan kartaa

• A. inaad akhridid kitaab ama sheeko muhiim ah
• B. inaad akhrisato tusaale ahaan kalmado luqada aad baranaysid sida Carabiga Englishka  qaanuunada xisaabaha ee ubaahan xifdiga  wax kasta oo xifdi u baahan

Waxay ku talinayaan culimada nafsigu : In aad wax akhrido wakhtiyo kala duwan waxay mudantay  waxaad xafiday uu si fiican masxkaxda uu sii fiican udego

• C.inaad qaadato wakhti maalin walba aad illaahay xusto arrinkan waxa uu kuu kordhinayaa in ay naftaadu raaxo iyo daganaan hesho aan la qiyaasi Karin ilaa uu tijaabiyo qof walba naftiisa .

Halkan waxaad ku qori kartaa arrimaha wakhtiga kaa luminaaya ee dabada kaaga soo dariya

Waxaynu halkaa ku soo gaba gabaynay arrimaha xagga dibadda kaaga imaada ee wakhtiga kaa lumiya .

Arrimaha iyaguna xaggaaga ka yimaada ee daakhiliga ah

waa arrin muhiim ah waayo waxay ku xidhantay naftaada waxaanay ka kooban yihiin arrimahan :

1.  Nidaam xumi

Nimaad xummaantu wakhtiga oo kaliya ma lumiso lakiin waxa kale oo ay lumisaa in aad wax aad xoog saarto ama aad rakisto .

Tusaale ahaan meeqa jeer ayaa wakhti kaa luma adiga oo radinaaya qalin – kabo –buug –kaadhka dhakhtarka am cusbitaalka …….

2.  Dib u dhigid

Dib u dhiggu waa cadawga koobaa ee caajiska iyo isdhashada in ay isku kaa biirsadaan hawlo aad rabtay in aad qabato oo uu kaa horjoosado markaa waxaad dareemasyaa in aannad wakhti ku filan u hayn si aad u kala nidaamiso .

waxa uu sababaana waa in aad wax walba ku xidho mustaqbalka sida

• -waxaan yaraynayaa miisankayga bilawga bisha soo socota
• -waxaan xifdiyayaa quraanka (waqti aadan cayimin)
• -waxaan baran doonaa jadawalka xisaabta ku dhufashada sabtida danbe .

Halkan waxaad ku xisaabin kartaa arrintaad dib udhigtay:

Waxaan ku nasteexaynayaa inaad isticmaalka kalmadahan ka dheeraato

• -waan jeclaa inaan arrinkaas qabto  laakiin …..
• -aynu sugno
• -mar kale uun
• -hada maaha
• -waxaa laga yaabaa usbuuca soo socda inuu ku fiicnaan lahaa

Si aad uuga fogaato dib u dhiga addeegso kalmadahan :

• -hadduu alle yidhaa immikaan dhamaynayaa
• -imika ayaa uugu wanaagsan in la qabto .

3. in aanad naftaada qadarin

waxaa loo baahanyahay inuu qofku noqdo qof ku kalsoon inuu xaqiijin karo ahdaaftiisa .

Halkan waxaad ku qori kartaa qaar ka mid ah arrimaha akhtiga kaa lumiya ee ka yimaada xagaaga

Habkee ayaad si dhab ah u maamuli kartaa wakhtigaaga

1.marka koobaad waa inaad arrinba arrinka uu ka horreeyo aad fulisaa .

tusaale ahaan:

Guud ahaan saacadaha toddobaaku (wiigu) waa 168

2.waa inaad ogaato waxaad ku wanaagsantay iyo waxaad liidatid.

waxaad samayn kartaa inaad isticmaasho jadwalkan  si aad u nidaamiso 24 ka sacadood ee maalintii waa jadwal maalmeed :-

Usbuuca oo dhana waxaad isticmaali kartaa jadwal usbuuceedka

Sidee ayaad hadaba u hir galin kartaa labadan jadwal ee maalmeedka iyo usbuuciga ah ?

Ka dib markaad jadwalkan dhigtay hawsha kuu taalaa waa inaad hir galiso oo aad ku dhaqanto .

In aanad khilaafin marnaba oo aad isticmaasho arrimahaan hore u soo sheegnay

Sidee ayaad wakhti u kasban kartaa ?

Waxyaabaha uugu muhiimsan ee aad wakhti u kasban karto waxaa ka mid ah

Ø      Hurdada oo aad yarayso

Culimada ku takhasustay xaga cilmu nafsiga waxay ku talinayaan qofku marka uu qaan gaadho in ay ku filantahay inuu seexdo inta u dhaxaysa 5-6 saacadood maalintiiba .

Laakiin nasiib daro keena uugu hurdada yari waxa uu seexdaa  8saacadood qaarna waxay seexdaan ilaa 12 saacadood  (dabcan hurdo qofka ku filan waa loo baahan yahay, laakiin waxa laga hadlayaa waa hurdada xad dhaafka ah).

Hadaba arrinta hurdo badnidu maxaa dhaliya ?

Waxaan kula talinayaa qofka ay hurdadiisu badantay in uu u tago dhakhtar waayo waxaa laga yaabaa in uu haya dhiig yaraan ama cuduro kale .

Buugaagta loo noqon karo

Kuwa ingiriisida kuqoran

• 1. Buugga la yidhaa manage your time uu qoray ron fry
• 2. Buugga how to study in college uu oray pauk

kuwa carabiga ku qoran :

• 1. Buugga min al mumkin an takuun uu qora raiici
• 2. Buugga al thakira a sariica uu qoray najiib cabdala

Waa mahad ilaaha

Waxaa intaa ku dhamaaday maqaalkii ku saabsanaa maamulida waqtiga

Inshaa allah waxaan rajeynayaa inaan soo saari doono maqaalo kale oo la xidhiidha uun maqaalkan  iyo macluumaad kaleba haduu alle idmo

Qore:-Cabdiraxmaan SHeekh Cismaan Cali.:
Email: calawi505@hotmail.com

Waxaan qoray  17-11-2006

Faafin: SomaliTalk.com | Nov 25, 2006

Maalinta oo Lagu daro ama Laga dhimo Saacad