"Dadka kama yaraateene
waad is-daba-jareysaane"..!
WQ:
Muxyaddiin M.Kaalmoy
Email:
kalmoi@hotmail.com
Allow muxuu Aragti dheeraa, waaya-aragnimo
badnaa, Soomaali u fiirsaday, yaqaannay oo runna ka sheegay: Cabdullaahi Suldaan
"Tima-cadde", goortii uu tiriyay Gabaygiisii taariikhiga ahaa , ee ay
beydadkiisu ka midka ahaayeen (a) Dugsi ma leh qabyaaladi, waxay dumiso
mooyaane..!!(b) Dadka kama yaraateene, waad is-daba-jareysaane..!!. Ma mooddaan
inuu la hadlayo Soomaalida maanta joogta, iyadoo ay sii horreysay markii uu
gabaygaas ka tiriyay Soomaalida...!!
Inkastoo aan beri-samaadkii marar badan
gabaygaas ka maqli jiray "Radio Mogadisho", buugaag Afka Soomaaliga ku qoranna
aan hore uga daalacday, haddana Oday Soomaaliyeed , oo aannu saaxiibbo nahay(
Xasan Beyle ), ayaa dib ii soo xusuusiyay beydad ka mid ah gabaygaas maalmihii
ay deegaanka loo yaqaanno "Darroor" isku hayeen oo ku dirirayeen laba beelood oo
Soomaaliyeed ,oo iyagu dad isu-xiga...!!!.
Odaygaas Soomaaliyeed waxaannu badanaaba
iska wareysannaa, kana sheekeysannaa "Arrimaha murugsan" ee dalka ka taagan ee
dayaca iyo dac-darrada badaya dadka Soomaaliyeed. Waxaan maalmihii uu dagaalku
ka socday "Darroor" aan weydiiyay saaxiibkey: reer-ahaan waxa ay kala yihiin
labadaas beelood iyo sababta ay isu gumaadayaan, oo u dirirayaan bal hadduu igu
dhaamo, oo fikrad iga siin karayo..? Wuxuu iigu jawaabay, oo igu yiri:"
Wadaayow, Abwaankii "Tima-cadde", ayaa Allaha u naxariistee hore uga gabyay
Soomaalida oo yiri:" (1) Dugsi ma leh qabyaaladi, waxay dumiso mooyaane..!!
(2) Dadkaan la hadlayo baan lahayn dux iyo iimaane...!! (3) Waa
waxaa dalfoofoo Caqligii Doonni laga saaray..!! (4) Dadka kama
yaraateene, waad is-daba-jareysaane..!! (5) Anun baa damqanayee,
dheguhu uma doleelaane...!!. Waxaannu Saaxiibkey isla lafa-gurnay nuxurka,
dulucda iyo ujeeddada gabaygaas iyo xaaladda hadda ka taagan dalka, guud ahaan,
siiba "Qabyaaladeynta".
Markii aan gadaal ugu laabtay Aqalkayga,
ayaan bilaabay inaan is-weydiiyo, dibna uga fekero guud-ahaanba dagaallada
sokeeye ee "Somalia", anigoo isla markaasna dib u dersaya dulucda gabaygaas,
gaar ahaan beydka ah:-"Dadka kama yaraateene, waad is-daba-jareysaane".
Boqollaal sano oo la soo dhaafay, ayay
dadka Soomaaliyeed ee isku-deegaanka ahi dagaallo dhexdooda ah isaga
hor-imaan jireen, siiba Xoolaleyda reer Miyiga ah; waxayna sida ay taariikhdu
xuseyso, Odayaashuna sheegayaan, sababaha dagaalladaasu ahaayeen kuwa ka
dhalanayay: Ceelasha, Daaqa, Dhulka-daaqsinka ah, Mag, Aano-qabiil iyo markii
dambe Baraago iyo Barkadaha laga cabbo ; kuma ay lug lahayn dagaalladaasu
Siyaasad.
Dagaallo badan, oo ay qaarkood caan
yihiin, ayay Ceelashu sababeen, sida laga fahmi karayo murtida ah:" Markii ay
Ceelalyo heshiiyaan, ayay Xooluhu( Geelu ) cabbaan...". Dagaallo badan oo
miyiga ka dhaca , oo noocyadaas ah, ayay dad Soomaaliyeed weligood iyo haddaba
weli ku le'daan.
Waayadii hore, waxay Soomaalidu isu
adeegsan jireen hub ay ka mid ahaayeen : Fallaaro iyo Qaansadood, Waran iyo
Gaashaan, Seef iyo Toorey iwm. Hubkaas aan casriga ahayn wuxuu koobayay tirada
dadkii la iska dilayay, marka la bar-bar-dhigo sida aynu hadda isugu adeegsanno
noocyada hubka culus ee kala duwan, sida Madaafiicda, Qoryaha daran-doorriga u
dhaca, Hoobiyayaasha iwm. kuwaas oo aannu ku heysanno degmo, tuulo iyo geed
kasta hoostiis...!!!.
Haddii aynu u soo talowno( gudubno )
20-sano ku-dhowaadkii ay dagaallada sokeeye ka aloosnaayeen gudaha dalka, waa ay
ka duwan yihiin duluc, ujeeddo iyo hub ahaanba dagaalladaas hore. Ruux kasta
oo Soomaaliyeed oo qaan-gaar ah ayaa iiga marag-kici kara is-gumaadkii,
is-xasuuqii, kala aar-goosigii iyo is-dilkii qaababka iyo wejiyada kala geddisan
lahaa ee dhacay, welina socda.
Qabaa'il Soomaaliyeed, oo uu Cadowgu soo
hubaynayay iyo Ciidamadii Dawladdii dhexe ee Soomaaliya, ayaa isku dhacay
bilowgii horeba. Laba Qabiil oo waaweyn oo Soomaaliyeed, ayaa isu tafa-xeytay,
oo qoorta la isu-geliyay si loo gaaro ujeeddo gaar ah. Jilibyo isku beel ah baa
hoos dib isugu soo noqday, oo dukun-daakun iska yeelay. Aano iyo aar-goosi
qabiil ayaa geed iyo guri kasta la isugu soo galay. Dawlado taag-daran oo
dib-u-heshiisiin amaba qaab jujuub ah ku dhashay ayaan hore u socon, oo
tallaabsan kari waayay...!!
Si kasta u dhiga, oo ila eega: Wiil
Soomaaliyeed oo ku dhintay mooyaane, waa kee wiilka ku dhashay dagaalladaas
?!!!. Soomaali un baa is-gumaadeysay. Dhiig Soomaaliyeed oo muslim sheeganaya
un baa dareerayay oo qubanayay, waana aan isa sii daba-jareynay intaas oo dhan,
weliba ma aanan ka-waantoobin falalkaas...!!. Warba uma heyno -malaha- Xadiiskii
Nebiga ( NNKH ), ee ahaa:" Haddii laba muslim ah ay dagaal isaga hor-yimaadaan,
kan wax dilay iyo kan la dilayba waa ahlu-naar". Xitaa kii ka badbaada xabadda
tooska ah, gaajo ayaa disha amaba badda ayuu ku halligmaa, isagoo badbaado-doon
ah...!!!.
Qaab qaldan un baannu u xisaabtameynaa oo
"Xukun" ku dooneynaa, umaba qiirooneyno qarannimadeennii iyo midnimadeennii
sharafta lahayd ee aannu qabyaaladeynta iyo is-quursiga isaga qarribnay...!!!.
La soco qaybta kale...
WQ: Muxyaddiin M.Kaalmoy
Email:
kalmoi@hotmail.com
Afeef: Arargtida qoraalkan waxaa leh qoraaga ku
saxiixan
Faafin: SomaliTalk.com | May 18, 2007


|