Bakayle intuu Bur ku jiro ayuu Bur
kale day-daydaa.
Dadka intuu Shub ku jiro ayuu Shub kale day –daydaa
W/D:
Amiin Yuusuf Khasaaro
E-Mail
amiinkhasaaro@hotmail.com
Muqdisho, Soomaaliya
Markii ay Magaalada Muqdisho ka dhaceen
dagaaladii ugu qaraaraa oo ay ku dhinteen dad aad u fara badan ayaa dadka
waqtigaas waxay ku jireen walwal iyo cabsi aad u badan, waxaan ka mid ahaa
dadkii uu saameeyey dagaalkaasi.
Dhacdooyin fara badan ayaa iiga soo baxay intii uu socday dagaalkaasi, waxaana
markiiba ii sawirmay murti Soomaaliyeed oo oreyneysa (Bakayle intuu bur ku jiro
ayuu Bur kale day-daydaa), waxaana murtidaan qaatay bulshadii uu dagaalku
saameeyey.
Dadka waxaa ka go’ay Raashinkii iyo
waxyaabihii kale ee ay isticmaali jireen, waxaana dhacday in dadka doonaya in ay
meel fog fog ka soo adeegtaan ay bilaabaan, iyaga oo shub ku jira in ay sii
fiirsadaan shubka kale ee ay gali doonaan, sida uu Shubba shub isugu sii
dhiibayo ayuu tagayaa halkaasi uu muraadka kala lahaa, kaddib dariiqii uu maray
ayuu dib ugu soo laabtaa, mararka qaar waxaa dhaceysay in inta aadan shubkaba
gaarin uu madfac kugu habsado, halkaas ay waxyeelo ka soo gaarto, waxaad
arkeysaa Haweenay inta shub ka baxda orod is taabaneysa, kaddibna sii galeysa
shub kale, sidaas gurigeeda ku gaareysa.
Waxyaabaha la yaabka leh ee aan kala kulmay dagaalada waxaa ka mid ahaa markii
Mukaalaaha iyo Bisadaha oo la noolaan jiray dadka ay waayeen dadkii kaddibna soo
dhoobtay wadada iyaga oo raadinaya wax ay cunaan, waxaana iigu yaab badneyn in
Mukulaal meel taagan ku fakereysa sidii ay u heli lahayd wax ay afka geliso,
Calafku waa cajiibee, ayaa madfac meel 300 oo Talaabo u jirta ku soo dhacay ayaa
cad hilib ah ka soo gooyey qof meesha ku sugnaa, mukulaashii oo yaaban ayaa
horteeda ka aragtay cadkii, inta ay horey u daftay ayay luuq isla dhigtay,
dhacdaasi si aad ah ulama sii yaabin, waxaan la yaabey madfacuba in uu meesha ku
soo dhaco ayaa Qorneyd mukulaashana Cadkaas uu Alla Calafka uga dhigey ay hesho
Sidoo kale waxyaabaha la yaabka ah leh ee dagaalada aan kala kulmay waxaa ka mid
ahaa in mar reer guurayey oo wixii ay alaab qaadi kareyn rartay ayaa reerkii
markii ay damceen in ay fuulaan gaariga, wixii ugu horeeyey oo gaariga fuulay
waxay ahayd mukulaal reer la joogtay, gabar oo reerka ka tirsaneyd ayaa tiri
“Alla Mukulaashu caqli badnaa waa og tahay in uu madfac socdo, lana qaxayo”.
Dhawaan markii ay reerkaasi dib u soo laabteen ayaa waxay haddana indhaheygu
qabteen mukulaashii oo wixii gaariga saarnaa ugu soo hor dageysa, lana yaaban
wax meesha ka dhacay.
Dhacdooyinka kale ee la yaabka ah waxay tahay madfac ayaa waxa uu ku soo dhacay
meel aan sidaasi nooga dheereyn, yar I ag taagnaa oo haystay Bakeeri Shaah ah
ayaa firir ka soo booday madfacaasi waxa uu jabiyey Bakeerigii uu hayey, mar
qura ayaana yarkii wada cararney laakiin yarku waxba kama ogeyn in bakeerigii ka
jabay oo uu shaahiii ka daatay, balse mar dambe ayuu damcay in uu Bakeeriga afka
la aado xaad ii dhiibatey, balse waxa uu sitoo waa Sidadii bakeeriga oo keliya,
waxa uuna yiri “Aamiinow Shaaheygii madfaciii ayaa la tagay, fiiri waa Dhegtii
Bakeeriga oo keliya waxa aan sito”.
Waxyaabaha la yaabka leh ee kale waxaa ka mid ahaa markii 6 nin oo dhallinyaro
ah oo meel ku wada Qadaneysa uu madfac bartanka u soo galay, lixdoodii 3 ka mid
ah ayaa hilbahoodii la waayey, halka saddexdii kale aysan Garaafo xitaa gaarin,
Qofkii i allaah uu dilo ayaa dhinta, waxaana dadka looga baahan yahay
deganaasho.
Sidoo kale waxyaabaha la yaabka leh ee aan kala kulmay intii ay dagalaadu
socdeen waxaa ka mid ahaa markii qof Bini’aadam ah inta madfac ku dhacay loo
tagi waayey dhowr maalmood, ayaa markii dambe dhacday in Ey wax ka raadiyo, isna
uu liif la tagay (Rasaas), labadoodii ayaa mudo goobtaasi yaalay. Dhacdooyinka
kala kale ee dagaalada la arkay, waxaa ka mid ahaa markii Haween uur leh ay ku
dhaleen Masaajido kaddib markii ay waayeen meel loola cararo.
Waxyaabaha kale ee aragagaxa leh ee ay dhaliyeen dagaaladaasi waxa ka mid ahaa
markii madfac uu ku soo dhacay reer guri deganaa kadibna uu ka dhaawacay hal
qof, hase yeeshee intii kale ee reer midba halkii wajigiisu abaarnaa u cararay
oo sidaa mudo lagu kala maqnaa.
Isku soo wada duuboo dagaaladii ka dhacay Muqdisho waa kuwo taariikhda galay oo
dadku ay mudo dheer ka sheekeyn doonaan, haddii aan soo fiiriso dhulka lagu
dagaalamay ilin ayaa kugu soo istaageysa, waxaadna is leedahay halkaani ma waxaa
lagu dhiftay Bamamkii Magaalooyinka Horishiima iyo Nakasa ee dalka Japan dadkii
guryahaasi lahaana waxay guryo la’aani ku haysaa daafaha Magaalada Muqdisho,
waxaa maalin walba korkooda ku da’aya roobabka Soomaaliya ka curtay, qaarkoodna
waxay sheegeenba in aysan dib u soo laaban doonin magaalada Muqdisho tan iyo
inta ay joogaan ciidamada Itoobiya, kuwana waxay go’aansadeen in ay dib ugu
laabteen deegaanadii ay markii hore ka yimaadeen.
Su’aasha isweydiinta mudani waxay tahay cidda loo raacan doono waxyeeladii dadka
ka soo gaartay dagaaladaasi iyo qaabka loola xisaabtami doono, iyadoo dadka qaar
ay wadaan Olole ah in Maxkamad la soo taago kuwii ka dambeeyey dhibaatadasi.
W/D Amiin Yuusuf Khasaaro
E-Mail
amiinkhasaaro@hotmail.com
Ciidamada Uganda Maxaa looga Inkaarsadey:
Ciidmada Ugaandha ee
ku sugan is goyska KM 4 marka ay Sahayda Akhri
Faafin: SomaliTalk.com | May 13, 2007


|